Liczba mnoga rzeczowników w języku niemieckim.

  Rzeczowniki w języku niemieckim występują, podobnie jak w języku polskim, w dwóch liczbach - pojedynczej Singular oraz mnogiej Plural.

Rodzajnik określony w liczbie mnogiej brzmi die i jest wspólny dla wszystkich rodzajów (męskiego, żeńskiego i nijakiego), natomiast nie występuje forma liczby mnogiej dla rodzajnika nieokreślonego. W tym przypadku piszemy rzeczowniki bez rodzajnika, np. ein Tisch - Tische, eine Lampe - Lampen, ein Buch - Bücher



I od tego momentu zaczynają się "schody"



Tworzenie liczby mnogiej sprawia dużą trudność uczącym się języka niemieckiego. Podyktowane jest to mnogością sposobów, w jaki można utworzyć liczbę mnogą rzeczownika. Właściwie najlepszym sposobem jest uczenie się od razu nowych rzeczowników wraz z ich rodzajnikiem i formą liczby mnogiej. Dla tych którzy preferują logikę podczas nauki krótki przegląd sposobów tworzenia liczby mnogiej wraz z założeniami które muszą spełniać rzeczowniki



1. bez końcówki
Są to przeważnie rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego kończące się na -er, -en, -el



der Teller (talerz) - die Teller (talerze)
der Lehrer (nauczyciel) - die Lehrer (nauczyciele)
der Bäcker (piekarz) - die Bäcker (piekarze)

das Fenster (okno) - die Fenster (okna)
das Mädchen (dziewczynka) - die Mädchen (dziewczynki)
das Rätsel (zagadka) - die Rätsel (zagadki)



2. bez końcówki, lecz z przegłosem
Są to przeważnie rzeczowniki rodzaju męskiego kończące się na -er, -en, -el oraz dwa rzeczowniki rodzaju żeńskiego kończące się na -er, -en, -el



der Apfel (jabłko) - die Äpfel (jabłka)
der Vater (ojciec) - die Väter (ojcowie)
der Mantel (płaszcz) - die Mäntel (płaszcze)

die Mutter (matka) - die Mütter (matki)
die Tochter (córka) - die Töchter (córki)

3. końcówka -e
Są to przeważnie jednosylabowe rzeczowniki rodzaju męskiego oraz jednosylabowe i wielosylabowe rzeczowniki rodzaju nijakiego, kończące się na spółgłoskę

der Tisch (stół) - die Tische (stoły)
der Tag (dzień) - die Tage (dni)
der Hund (pies) - die Hunde (psy)

ale: das Kind (dziecko) - die Kinder (dzieci)

das Plakat (plakat) - die Plakate (plakaty)
das Getränk (napój) - die Getränke (napoje)
das Beispiel (przykład) - die Beispiele (przykłady)

4. końcówka -e, samogłoski rdzenne ulegają przegłosowi
Są to przeważnie jednosylabowe rzeczowniki rodzaju męskiego i żeńskiego kończące się na spółgłoskę

der Ball (piłka) - die Bälle (piłki)
der Zug (pociąg) - die Züge (pociągi)
der Arzt (lekarz) - die Ärzte (lekarze)

die Wand (ściana) - die Wände (ściany)
die Stadt (miasto) - die Städte (miasta)
die Wurst (kiełbasa) - die Würste (kiełbasy)

ale: die Uhr (zegar) - die Uhren (zegary)

5. końcówka -er
Są to jednosylabowe rzeczowniki rodzaju nijakiego kończące się na spółgłoskę

das Ei (jajko) - die Eier (jajka)
das Bild (obraz) - die Bilder (obrazy)
das Lied (piosenka) - die Lieder (piosenki)

ale: das Bein (noga) - die Beine (nogi)

6. końcówka -er, lecz z przegłosem
Są to jednosylabowe rzeczowniki rodzaju nijakiego i męskiego kończące się na spółgłoskę

der Mann (mężczyzna) - die Männer (mężczyźni)
der Strauch (krzak) - die Sträucher (krzaki)
der Rand (krawędź) - die Ränder (krawędzie)

das Glas (szklanka) - die Gläser (szklanki)
das Haus (dom) - die Häuser (domy)
das Land (kraj) - die Länder (kraje)

7. końcówka -n
Są to przeważnie rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -e oraz rzeczowniki słabej deklinacji rodzaju męskiego oraz kilka rzeczowników rodzaju nijakiego

die Dose (puszka) - die Dosen (puszki)
die Katze (kot) - die Katzen (koty)
die Tasse (filiżanka) - die Tassen (filizanki)

der Junge (chłopiec) - die Jungen (chłopcy)
der Kunde (klient) - die Kunden (klienci)
der Nachbar (sąsiad) - die Nachbarn (sąsiedzi)

das Auge (oko) - die Augen (oczy)
das Ende (koniec) - die Enden (końce)

8. końcówka -en
Są to przeważnie rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na spółgłoskę oraz rzeczowniki słabej deklinacji rodzaju męskiego oraz kilka rzeczowników rodzaju nijakiego

die Wohnung (mieszkanie) - die Wohnungen (mieszkania)
die Tür (drzwi) - die Türen (drzwi)
die Uhr (zegar) - die Uhren (zegary)

der Mensch (człowiek) - die Menschen (ludzie)
der Schmerz (ból) - die Schmerzen (bóle)
der Bär (niedźwiedź) - die Bären (niedźwiedzie)

das Ohr (ucho) - die Ohren (uszy)
das Hemd (koszula) - die Hemden (koszule)
das Bett (łóżko) - die Betten (łóżka)

9. końcówka -s
Są to niektóre rzeczowniki pochodzenia obcego

der Krimi (kryminał) - die Krimis (kryminały)
der Park (park) - die Parks (park)
der Chef (szef) - die Chefs (szefowie)

die Cola (kola) - die Colas (kole)
die Kamera (kamera) - die Kameras (kamery)
die Party (przyjęcie) - die Partys (przyjęcia) również: die Parties
das Kino (kino) - die Kinos (kina)
das Baby (dziecko) - die Babys (dzieci) również: die Babies
das Büro (biuro) - die Büros (biura)

Szczególne przypadki tworzenia liczby mnogiej

1. Niektóre rzeczowniki pochodzenia obcego mają w liczbie mnogiej końcówkę -ien

das Material (materiał) - die Materialien (materiały)
das Prinzip (zasada) - die Prinzipien (zasady)
das Mineral (minerał) - die Mineralien (minerały)

2. Rzeczowniki wyrażające żeńskie zawody, narodowości mają w liczbie mnogiej końcówkę -nen

die Studentin (studentka) - die Studentinnen (studentki)
die Verkäuferin (sprzedawczyni) - die Verkäuferinnen (sprzedawczynie)
die Engländerin (Angielka) - die Engländerinnen (Angielki)

3. Rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone na -um oraz niektóre rzeczowniki pochodzenia greckiego, łacińskiego z końcówką -a otrzymują w liczbie mnogiej końcówkę -en

das Praktikum (praktyka) - die Praktiken (praktyki)
das Laboratorium (laboratorium) - die Laboratorien (laboratoria)
das Datum (data) - die Daten (daty)


die Firma (firma) - die Firmen (firmy)
die Villa (willa) - die Villen (wille)
die Basis (podstawa) - die Basen (podstawy)

4. Rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -ismus otrzymują w liczbie mnogiej końcówkę -ismen

der Organismus (organizm) - die Organismen (organizmy)
der Mechanismus (mechanizm) - die Mechanismen (mechanizmy)
der Anachronismus (anachronizm) - der Anachronismen (anachronizmy)

Mam nadzieję, że ta publikacja, w której można znaleźć trochę więcej informacji niż w zwykłej gramatyce, przybliży Wam zasady tworzenia liczby mnogiej rzeczowników w języku niemieckim. Chociaż ja polecam, jak już nadmieniłem we wstępie, naukę rzeczowników wraz z ich rodzajnikiem i formą liczby mnogiej

Powodzenia!

Literatura
1. Repetytorium z gramatyki języka niemieckiego. S.Bęza.
2. Die Grammatik. DUDEN.
3. Grammatik? Kein Problem! E.Reymont, E.Tomiczek
4. Deutsche Grammatik. Helbig, Buscha.
5. Deutsches Universal Wörterbuch. DUDEN.
6. Deutsches Wörterbuch. Wahrig.

opracował Adam Witkowski

Autor jest nauczycielem języka niemieckiego w Zespole Szkół Nr 1 w Szczecinie